Bản tin
Viết một cuốn sách self-help: Dễ hay khó?
Th4
Năm vừa qua mình đã làm việc với rất nhiều tác giả và bản thảo. Trong đó có rất nhiều bản thảo sách self-help. Đến cuối năm, khi đọc lại một lượt những bản thảo đã làm và nghe lại tâm sự, nỗi đau của các tác giả khi viết sách, mình nhận ra rằng: Mọi người thường nghĩ sách self-help dễ viết. Nhưng khi bắt tay vào viết, họ lại liên tục gặp khó khăn ở những chỗ rất giống nhau!
Dưới đây là những gì mình tổng kết được:
- Một cuốn sách self-help luôn bắt đầu từ một vấn đề rất cụ thể
Có một lý do khiến rất nhiều người muốn viết sách self-help: họ đã đi qua một giai đoạn khó khăn, đã học được một điều gì đó có ý nghĩa… và muốn chia sẻ lại để người khác không phải đi một vòng quá dài như mình. Nhưng khi bắt đầu viết, nhiều người nhanh chóng rơi vào trạng thái mơ hồ vì họ có quá nhiều thứ để nói. Vấn đề không nằm ở việc thiếu trải nghiệm, mà nằm ở chỗ chưa xác định rõ cuốn sách của mình đang giải quyết điều gì.
Ở một mức độ nào đó, mọi cuốn sách self-help đều xoay quanh một vấn đề và một cách giải quyết vấn đề đó. Nhưng nếu vấn đề quá rộng, như “hạnh phúc hơn” hay “phát triển bản thân”, thì cuốn sách rất khó trở nên rõ ràng. Người đọc không tìm một cuốn sách nói chung chung, họ tìm một cuốn sách nói đúng vào điều họ đang mắc kẹt. Vì vậy, điều quan trọng nhất trước khi viết không phải là bạn biết bao nhiêu, mà là bạn có thể gọi tên thật cụ thể: mình đang viết cho ai và họ đang gặp vấn đề gì.
- Người đọc không cần bạn giỏi. Họ cần bạn đáng tin!
Một trong những áp lực lớn của người viết sách là cảm giác mình chưa đủ “chuyên gia”. Nhưng thực tế, người đọc không chỉ tin bạn vì bằng cấp hay danh xưng. Họ tin bạn khi họ cảm thấy bạn hiểu họ. Sự tin tưởng đó có thể đến từ chuyên môn, cũng có thể đến từ trải nghiệm rất chân thật.
Khi bạn kể lại một tình huống mà người đọc nhận ra chính mình trong đó, khoảng cách giữa bạn và họ gần như biến mất. Và khi họ cảm thấy được thấu hiểu, họ sẽ sẵn sàng lắng nghe. Ngược lại, nếu cuốn sách chỉ đầy những lời khuyên đúng nhưng xa rời thực tế, người đọc sẽ rời đi rất nhanh.
Ngoài ra, giọng điệu cũng là một yếu tố quan trọng. Một cuốn sách mang giọng dạy dỗ, áp đặt thường tạo ra khoảng cách, trong khi một cuốn sách giống như một cuộc trò chuyện chân thành lại dễ giữ người đọc ở lại lâu hơn.
- Bạn không chỉ đang chia sẻ kiến thức, bạn đang kể một câu chuyện
Nhiều người nghĩ rằng sách self-help chỉ cần đưa ra ý tưởng và lời khuyên. Nhưng nếu chỉ có vậy, cuốn sách rất dễ trở nên khô và khó theo dõi. Thứ giúp người đọc đi xuyên qua cuốn sách thường không phải là lý thuyết, mà là những câu chuyện. Một câu chuyện giúp người đọc nhìn thấy một tình huống cụ thể, một lựa chọn, một kết quả và từ đó hiểu sâu hơn điều bạn muốn nói.
Tuy nhiên, không phải câu chuyện nào cũng nên giữ lại. Một câu hỏi đơn giản có thể giúp bạn lọc lại là: câu chuyện này có phục vụ cho thông điệp chính không? Nếu không, dù nó hay đến đâu, nó cũng có thể khiến cuốn sách bị lệch hướng. Trong sách self-help, câu chuyện không phải để kể cho hay, mà nó phải làm rõ một điều quan trọng nào đó.
- Lời khuyên chỉ có giá trị khi người đọc biết phải làm gì tiếp theo
Một phản hồi rất phổ biến mà nhiều bản thảo self-help nhận được là: “Nghe rất hay, nhưng tôi không biết phải làm gì.” Đây là dấu hiệu cho thấy cuốn sách vẫn đang dừng ở mức ý tưởng, chưa đi đến hành động.
Người đọc tìm đến sách self-help không chỉ để hiểu, họ muốn thay đổi một điều gì đó trong cuộc sống của mình. Vì vậy, mỗi chương không nên chỉ dừng lại ở việc giải thích, mà cần giúp người đọc tiến thêm một bước nhỏ. Đó có thể là một câu hỏi để họ tự nhìn lại, một bài tập đơn giản, hoặc một hành động cụ thể có thể thực hiện ngay. Khi người đọc biết mình có thể làm gì sau khi đọc, cuốn sách mới thực sự bắt đầu có giá trị.
Nếu bạn đang/muốn bắt đầu viết 1 cuốn sách self-help, hãy điểm lại 4 điều trên và nói cho mình biết bạn gặp khó khăn ở đâu nhé!
#habientapsach
#bantin