Vì sao bạn càng viết lại càng chậm, rồi dừng hẳn?

1. Khi bạn viết mà không có một “trục” đủ rõ

Có một điều khá phổ biến ở giai đoạn đầu của việc viết: bạn bắt đầu bằng cảm hứng. Bạn có một ý tưởng, một trải nghiệm, hoặc một điều gì đó bạn rất muốn nói, và bạn viết khá nhanh trong những ngày đầu tiên. Nhưng cảm hứng chỉ giúp bạn bắt đầu, nó không đủ để giữ cho bản thảo đi đến cuối. Khi bạn không thể trả lời rõ ràng câu hỏi “cuốn sách này đang thực sự nói về điều gì”, bạn sẽ bắt đầu mở rộng ra nhiều hướng khác nhau. Mỗi đoạn viết mới trở thành một lần định hướng lại, và điều này khiến bạn mất năng lượng rất nhanh. Viết không chậm đi vì bạn yếu, mà vì bạn không còn một điểm bám đủ chắc để tiếp tục.

 

2. Bạn đang chỉnh sửa khi lẽ ra nên tiếp tục viết

Một trong những bước chuyển khiến tốc độ viết giảm mạnh là khi bạn bắt đầu đọc lại quá nhiều. Bạn sửa câu chữ, thay đổi cách diễn đạt, xoá rồi viết lại với mong muốn đoạn văn phải “ổn” trước khi đi tiếp. Nhưng viết và chỉnh sửa là hai trạng thái hoàn toàn khác nhau. Viết cần dòng chảy, còn chỉnh sửa cần sự dừng lại và phân tích. Khi bạn cố làm cả hai cùng lúc, bạn sẽ tự làm gián đoạn chính mình. Điều này không chỉ làm chậm tiến độ, mà còn khiến bạn cảm thấy việc viết ngày càng nặng nề hơn.

 

3. Bạn dần mất kết nối với người đọc

Ở những đoạn đầu tiên, bạn thường viết với một ý thức khá rõ về người đọc. Bạn biết mình đang nói với ai và vì sao điều này quan trọng. Nhưng càng đi sâu, bạn càng dễ bị cuốn vào việc diễn đạt ý tưởng theo cách ngày càng phức tạp hơn. Bạn thêm nhiều lớp giải thích, mở rộng nhiều hướng mà không còn kiểm soát được người đọc đang ở đâu trong hành trình đó. Khi bạn không còn hình dung được người đọc đang theo mình đến đâu, bạn cũng không còn chắc nên viết tiếp như thế nào. Đây là một dạng “mất phương hướng” rất âm thầm, nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ viết.

 

4. Bạn không biết mình đang đi đúng hay sai

Có một trạng thái mà nhiều người viết gặp phải nhưng khó gọi tên: bạn viết được, nhưng không chắc mình đang viết đúng. Bạn không biết cấu trúc hiện tại có hợp lý không, không biết đoạn vừa viết có cần giữ lại không, và cũng không biết nên tiếp tục hay quay lại sửa từ đầu. Khi mỗi bước đi đều đi kèm với nghi ngờ, bạn sẽ bắt đầu do dự nhiều hơn. Và khi sự do dự trở thành mặc định, bạn sẽ chọn cách an toàn nhất: dừng lại.

 

5. Bạn đang đòi hỏi quá nhiều ở bản nháp đầu tiên

Một áp lực rất phổ biến là bạn muốn mọi thứ phải đúng ngay từ lần viết đầu tiên. Bạn muốn câu chữ phải rõ, lập luận phải chặt, giọng văn phải ổn định và cấu trúc phải hợp lý. Nhưng những điều này không cần phải xảy ra cùng lúc. Khi bạn đặt tất cả những tiêu chuẩn đó lên bản nháp đầu tiên, bạn đang khiến việc viết trở nên nặng nề hơn mức cần thiết. Viết một bản nháp nên là quá trình mở ra, không phải quá trình hoàn thiện. Khi bạn cho phép mình viết chưa tốt, bạn sẽ đi được xa hơn rất nhiều.

Lời kết

Khi nhìn lại, việc viết chậm lại rồi dừng hẳn không phải là một sự cố bất ngờ, mà là kết quả của nhiều yếu tố tích tụ: thiếu trục, chỉnh sửa quá sớm, mất kết nối với người đọc và thiếu sự chắc chắn về hướng đi. Điều quan trọng không phải là ép mình viết nhanh hơn, mà là nhận ra mình đang mắc kẹt ở đâu. Đôi khi, chỉ cần dừng lại và tự hỏi: mình đang viết cho ai, điều quan trọng nhất của chương này là gì, và mình đang viết hay đang chỉnh sửa, bạn sẽ thấy quá trình viết nhẹ hơn đáng kể. Không phải vì bạn giỏi hơn ngay lập tức, mà vì bạn đã rõ hơn về việc mình đang làm.

 

#habientapsach

#bantin

 

Đăng kí nhận bản tin miễn phí gửi về mail của bạn hàng tuần tại: https://substack.com/@habientapsach

Đăng kí bản tin có phí tại: https://canva.link/1v18o6k4eei7j8u

Để tìm hiểu “Viết sách – Ngoài viết bạn cần phải làm gì?”